Dit stuk heb ik vandaag in een reactie op een artikel over het 65 jarig bestaan van de PvdA op  Joop.nl geplaatst:

Dit stukje schrijf ik op een moment dat ik net de herhaling van de serie over Den Uyl en de Lockheed affaire heb gekeken. Het is inmiddels lang geleden, maar Den Uyl was mijn man. Hij had passie en idealisme en tegelijk een zeker pragmatisme (zie bijvoorbeeld Lockheed / Koningshuis), en hij besefte vooral dat verandering een kwestie van kleine stapjes is. Hij wist zijn idealisme en dat van vele anderen in het algemeen op een geloofwaardige manier om te zetten in regerings invloed – en wat niet zo vaak gebeurt met een regeringspartij, hij werd er rijkelijk voor beloond bij de verkiezingen in 1977.

Kijk ik naar de PvdA van nu, dan zie ik een moeizame partij. Toegegeven, het anti-links sentiment bij rechts Nederland is nog nooit zo fanatiek geweest als nu. Dat de partij in zwaar weer zit is niet zo vreemd bij een zo frontale aanval op links zoals we die het laatste jaar zien. Maar of de partij daar altijd even verstandig op reageert, ik vind van niet.

Nu is het makkelijk praten. De positie van de PvdA anno nu is behoorlijk lastig en ik heb ook niet altijd betere antwoorden. Neem het voorbeeld van het verbod op ritueel slachten. Aan de ene kant vind ik het verminderen van dierenleed een vorm van vooruitgang en vind ik dat religies zich daar maar aan moeten aanpassen. Aan de andere kant vind ik dat er een grote mate van vrijheid moet worden gegeven aan mensen om hun leven te leiden zoals ze het willen leiden, en die vrijheid geef ik dus ook aan gelovigen. En als dan dat verbod op ritueel slachten maar een heel marginale en bovendien discutabele vooruitgang is (van dierenleed naar ietsje minder dierenleed en daar zijn de meningen over verdeeld)) – en er bovendien op veel grotere schaal dieren worden mishandeld in onze voedsel industrie – misschien zou ik dan in dit specifieke geval godsdienstvrijheid wel voor moeten laten gaan. Als dit de discussie is binnen de PvdA over ritueel slachten, dan kan ik dat helemaal volgen. Maar ik vermoed zomaar dat in de PvdA bij de besluitvorming hierover de reactie van anderen heeft meegespeeld. “Als we tegen het verbod op ritueel slachten stemmen krijgen we nog meer over ons heen vanuit PVV hoek.” Zoiets.

De problemen van nu zijn heel anders dan (en deels hetzelfde als) de problemen ten tijde van Den Uyl. Nederland is veranderd. De positie van werknemers is veranderd – tenminste, ze kunnen vaker een auto kopen en een huis, een flatscreen, de kinderen hebben allemaal een mobiele telefoon en we kunnen twee keer per jaar op vakantie (gemiddeld gesproken). Tenminste, dat is het beeld dat we voorgeschoteld krijgen en ik wed dat het door veel mensen ook zo wordt ervaren. Dus wat is dan nu de rol van een sociaal democratische partij?

Ik zou willen dat de PvdA zich opnieuw als een sociaal democratische volkspartij profileert, met nieuwe analyses over de maatschappij in de 21ste eeuw en met nieuwe standpunten. Dat er dan andere keuzes kunnen worden gemaakt dan die in het verleden werden gemaakt is best mogelijk. Men moet daar ook niet bang voor zijn, het hoort bij een vernieuwingsproces. Zolang die keuzes maar op dezelfde sociaal democratische principes over rechtvaardigheid, emancipatie, gelijke kansen voor iedereen en solidariteit zijn gebaseerd. Ik hoop dat dit soort discussies binnen de PvdA plaats vinden en dat men er niet alleen maar op vertrouwt dat men zomaar weer de grootste partij zou kunnen worden met 31 zetels en dat dan alles wel weer goed komt.

Ik wed dat ik niet de enige ben die vaak moeite heeft met hoe de PvdA tegenwoordig opereert en die toch geneigd is voor de partij te kiezen, hoogstens bij verkiezingen eens uit te wijken naar SP of GL of D’66. Uit gebrek aan een alternatief dat bij ons past. Het alternatief van een verbindende sociaal democratische grote partij die wil regeren zonder haar idealisme te verliezen.

Advertenties