Nederland na Oslo zaterdag, Jul 30 2011 

“Wilders hoeft toon niet te matigen”, zo slingerde Geert Wilders gisteren een tweet de wereld in. Uit een peiling van Maurice de Hond kwam vrijdag naar voren dat 52% van de deelnemers aan de peiling vindt dat Wilders “met betrekking tot zijn opvattingen over de Islamisering van Europa” zijn toon niet hoeft te matigen. Triomfantelijk voegt Wilders er aan toe: “Mooi, want Wilders zal toon ook nooit matigen, zeker niet over vreselijke islam!”

Het is een week na de aanslagen in Oslo waar Anders Breivik 77 mensen vermoordde omdat deze mensen volgens zijn opvatting de wegbereiders zijn van de vermeende islamisering van Noorwegen en Wilders zwaait alweer triomfantelijk met een opiniepeiling en heeft het alweer over die “vreselijke islam”. De-escaleren komt in zijn vocabulaire niet voor. Dat wisten we al, maar zo kort na zo’n drama dat Noorwegen in shock heeft gebracht en waar een volk probeert de doden te herdenken en te begraven, zou je zo’n provocerende tweet misschien ook eens een keer achterwege kunnen laten.

Afgelopen week is heftig (althans op internet en onder sommige columnisten in sommige bladen) gediscussieerd over in hoeverre er een verband is tussen het populisme waar Wilders een van de belangrijkste krachten achter is en de daden van Anders Breivik, omdat de laatste zich op hetzelfde idee beroept als Wilders doet. Het idee namelijk dat de islam uit is op overmeestering van Europa en dat de linkse elite daar gewillig de weg voor bereidt.

De vraag over mogelijke verbanden gaat bij vrijwel alle publicisten en politici gepaard met de herhaalde vaststelling dat het uiteraard waanzinnig is om Wilders rechtstreeks voor de daden van Breivik verantwoordelijk te stellen.

Maar die nuancering wordt overschreeuwd door Wilders en zijn aanhang. Toen eerder deze week politici uit de sociaal democratische hoek (dat is de hoek waar Breivik doelbewust zijn aanslagen op heeft gericht) opriepen om misschien iets meer op de taal te letten die gebezigd wordt, was zelfs dat al teveel gevraagd. Cohen werd door Wilders meteen ranzig genoemd.

Zou hij ook zo hebben geantwoord als hij een Noor was en de Noorse premier Stoltenberg, ook een sociaal democraat, had gevraagd om een beetje matiging van de toon?

Dus als er net 70 jonge partijgenoten van je zijn vermoord om een idee dat Wilders nota bene als een van de belangrijkste inspirators al jaren de wereld in slingert, en je vraagt of het misschien qua toon ietsje minder kan, dan vind je dat ranzig? Wie is er nou ranzig? Maar goed. Met verontwaardiging redden we het niet.

Wilders en zijn aanhang houden het graag op het terrein van of hij nou wel of niet de schuld krijgt. Zo lang zij maar het beeld kunnen blijven neerzetten dat die ranzige linksigen Wilders eigenlijk van moord beschuldigen.

Natuurlijk heeft hij geen schuld aan de massamoord. Maar dat ontneemt niemand het recht om vragen te stellen aan Wilders. Zo stelt bijvoorbeeld de rechts conservatief Bart Jan Spruyt, een man die ooit sprak met Wilders over samenwerking maar daar van af heeft gezien omdat beider analyses te ver uiteen liepen, dat Wilders een beeld oproept waarin het lijkt alsof er geen politieke weg meer is om problemen op te lossen. De islam is volgens Wilders niet te verenigen met onze samenleving en blijft vijandig staan tegenover onze samenleving.

“Als je dat gelooft, ook al ben je politicus, geloof je dus niet meer dat een reëel maatschappelijk probleem nog met politieke middelen is op te lossen. Dan kun nog maar een ding doen, als het probleem niet is op te lossen door gaan thee te drinken, door debat of politieke discussie, dan kun je alleen nog maar zeggen: het probleem moet verwijderd worden. Dus we moeten ze terugsturen. Daar is geen juridische titel voor. Dus het enige wat je dan nog kan doen is ze wegpesten. Dan ga je dus op een heel denigrerende manier spreken over kopvoddentax en zo. Dat is alleen maar om stemming te kweken waarin moslims zelf tot de conclusie komen dat ze hier niet meer welkom zijn en dat ze hier niets meer te zoeken hebben. We gaan terug.”

Zie hier voor de volledige tekst van het interview met Spruyt.

Spruyt zegt verder dat Wilders zich nu van dit apocalyptische beeld moet losmaken, zeker nu na de daad van Breivik. Hij stelt (ook in een radio interview vanmorgen op radio 1) dat je mag polariseren om aandacht voor je standpunten te vragen, maar dat je op zeker moment de dialoog weer aan moet gaan.

Spruyt is toch een redelijk onverdachte bron in dit verband, zou je denken. Hij is bepaald niet links. Op Joop.nl, waar het interview met Bart Jan Spruyt een paar dagen op de homepagina heeft gestaan en waar je een mix hebt van links en rechts publiek, ontlokt dit dan de volgende reacties van een vervend PVV-er: “Welk punt punt wilt U precies maken? Waarom draagt U niet gewoon eigen visie uit i.p.v. in de verdediging? Wat is uw oplossing?” En: “Het gemene zit is gegeven dat iedere politieke richting en ieder individu i.c. Bart Jan Spruyt, van extreem links tot extreem rechts en iedere geloofs- en levensbeschouwing het eigen gelijk willen halen uit die Noorse tragedie. Vooral Links lijkt fanatiek voordeel te willen trekken over de hoofden van tientallen slachtoffers van deze terreurdaad en heeft de platte schijn mee.” En: “Ik denk dat Bart Jan Spruyt eens moet duidelijk maken waar hij nu eigenlijk voor staat, want hij is met deze reactie totaal ongeloofwaardig.”

Vreemd toch, wie het interview met Spruyt had gelezen zou geweten hebben waar Bart Jan Spruyt voor staat, zou de antwoorden op de vragen hebben gekregen en zoals ik al zei, Bart Jan Spruyt is bepaald niet links. Ik geef deze reacties als illustratie om te laten zien hoe moeilijk een normale discussie is te voeren. Men gaat gewoon niet op tegenargumenten in. Of eigenlijk ernstiger, men kent maar één waarheid, namelijk die van Geert Wilders.

Er is een reeks van vragen die je na de aanslagen in Oslo eigenlijk eens dringend aan Wilders zou moeten stellen. De meesten zullen wel eens gesteld zijn, maar een antwoord komt er natuurlijk nooit. Of het blijft bij algemeenheden als: we wijzen geweld af, we zijn een democratische partij, we respecteren de rechtstaat, enzovoort. Eigenlijk zijn de vragen nooit prominent genoeg door politici gesteld. Op hetzelfde Joop.nl heeft ene “Macho Softy” er een aantal op een rijtje gezet:

“Mijnheer Wilders:
– U beweert dat de islam planmatig bezig is om Europa te koloniseren of te onderwerpen. Welke bewijzen heeft u hiervoor?
– U beweert in het buitenland dat Nederland al zo ongeveer geïslamiseerd is. Waar blijkt dat uit?
– Uit onderzoek blijkt dat heel veel Nederlandse moslims steeds meer seculariseren en vernederlandsen. Hoe rijmt u dit met de zogenaamd dreigende islamisering?
– U wilt de verbreiding van de islam in Nederland niet alleen een halt toeroepen maar u wilt de islam zelfs verder terugdringen. Hoe wilt u dat doen?
– In Nederland wonen 1 miljoen moslims. Moeten die wat u betreft allemaal hun geloof afzweren? Of wilt u hen op termijn allemaal het land uitzetten?
– Wanneer u moskeeën gaat sluiten of de Koran gaat verbieden mag je verwachten dat dit zal leiden tot verzet vanuit islamitische hoek. Hoe wilt u dit verzet breken? Welke repressieve maatregelen zou u dan willen gebruiken? Bent u dan ook bereid tot het gebruiken van geweld?
– Als u de Koran gaat verbieden zal er ook handhaving moeten plaatsvinden. Wilt u daarvoor huiszoekingen gaan doen? Moet dat dan gedaan worden door het bestaande politiekorps, of moet daarvoor een speciale eenheid worden opgericht?
– Er bestaan veel gematigde islamitische stromingen die zich beijveren voor vrede en die terrorisme veroordelen. Heeft u al eens geprobeerd om met vertegenwoordigers van dergelijke stromingen in gesprek te gaan?
– U beweert dat de linkse politiek ons land verkwanselt aan de islam. Welke reden zou links hier voor moeten hebben? Immers, politiek links is meestal tamelijk wars van religie.
– Heel veel moslims die op een goede manier participeren in onze samenleving worden geschaad door uw verbale geweld. Zij worden door u onterecht neergezet als vijanden van onze samenleving. Met alle gevolgen van dien, zoals bijvoorbeeld discriminatie en uitsluiting. Zou het niet veel menselijker en vruchtbaarder zijn wanneer deze groep positief benaderd wordt en zij aldus een voorbeeldfunctie krijgen voor andere moslims? Bijvoorbeeld zou de PVV in haar zendtijd voor politieke partijen elke keer een moslim of moslima kunnen tonen die perfect geïntegreerd is en heel succesvol is. Keuze genoeg! Wordt er binnen de PVV nagedacht over een dergelijke positieve en productieve aanpak? Zo ja, wat mogen we de komende tijd aan constructieve plannen van de PVV verwachten?”

Het zijn niet helemaal mijn woorden. Ik zou elke suggestie naar mogelijk gebruik van geweld weg hebben gelaten. Maar de grote vraag is natuurlijk wel: wat nu als de moslims in Nederland niet van hun geloof willen afstappen en de Koran willen blijven lezen?

We zullen eens zien of dit debat gevoerd gaat worden.

Tenslotte is ook de column van Bas Heijne in de NRC van afgelopen week in dit verband heel lezenswaardig. Maar ook Bas Heijne moet zich kennelijk al schamen. Het grappige is dat de beste man op het Volkskrant blog zelf in zijn stukje tegen Heijne als het over communisten gaat zonder schroom schrijft dat “de vraag naar de politieke verantwoordelijkheid natuurlijk wel legitiem blijft”. Daarvoor heeft hij dan wel weer een rechtvaardiging als het om communisten gaat. Rechtvaardiging is er volgens de beste Volkskrant blogger kennelijk niet als het om de ideologie gaat die Wilders uitdraagt.

Heijne zoekt de rechtvaardiging van het stellen van vragen ook in het feit dat die ideologie dieper in Nederland geworteld is dan we misschien denken. Opvallend genoeg lijkt de verdere uitkomst van het Maurice de Hond onderzoek waar Wilders zo juichend over was, ook in die richting te wijzen. Althans, Nederland is er vatbaar voor. Dus dat het niet alleen maar gaat om het wel of niet beschadigen van het ego van meneer Wilders, maar eigenlijk vooral om de gevolgen voor het debat in Nederland, dat lijkt mij meer dan duidelijk.

Maar wie het waagt om ook maar even na te denken over de vraag of we misschien wel met meer terreur uit extremistische anti-moslim en anti-links hoek rekening moeten houden vanwege oprukkende anti-islam en anti-linkse ideeën in de politiek in West Europa (ook in de US trouwens), die is ranzig en moet zich schamen. Het was anders precies die terechte vraag van de Al Jazeera English verslaggever waar ik het over had in dit stuk. We denken bij terreurdreiging meteen aan Al Qaida en zien het gevaar van de andere kant niet. Precies wat er vrijdag 22 juli gebeurde toen het nieuws uit Oslo zich ontrolde.

Advertenties

Oslo zondag, Jul 24 2011 

Het is het weekend na de aanslagen in Oslo, afgelopen vrijdag 22 juli 2011, en ik kan daar natuurlijk niet aan voorbij gaan.

Vrijdag was de dag waarop het nieuws zich ontwikkelde, van de bomaanslag in het regeringscentrum op het kantoor van de Noorse premier Jens Stoltenberg die een enorme chaos aanrichtte, naar de schietpartij op het eiland Utoya waar een zomerkamp gaande was van jongeren van Stoltenberg’s Arbeiderspartij. Met name de bomaanslag leek een omvang te hebben zoals andere bomaanslagen van Al Qaida in het Westen. De schietpartij leek minder in dat beeld te passen, of het moest al de aanslag zijn in Bombay in India in 2008.

Vrijdagavond halverwege de avond leek de dader van de schietpartij een autochtone Noor te zijn, een blonde lange man, en sprak te politie van een link tussen de schietpartij en de bomaanslag. De man bleek sympathieën te hebben voor de PVV en voor Pamela Geller en bleek precies dat gedachtengoed te hebben ontwikkeld tegen links en tegen islam en immigratie. Zijn aanslag leek doelbewust gericht tegen de sociaal democratische beweging in Noorwegen.

Zaterdagochtend bleek het dodental op Utoya te zijn opgelopen tot 80. Er kwamen verslagen van overlevenden naar buiten. Jongeren die zich voor dood hadden gehouden en het alleen daarom hadden overleefd vertelden hoe de man tewerk was gegaan. Hoe hij, verkleed als politieman, mensen bij elkaar geroepen had omdat hij ze zogenaamd zou gaan vertellen over wat er in het centrum van Oslo was gebeurd en hoe hij vervolgens het vuur op hen opende. Mensen probeerden te vluchten van het eiland door in het water te springen en weg te zwemmen. Ze werden door de man alsnog doodgeschoten.

Vandaag, zondag, is de dag waarop Oslo zich probeert te realiseren wat er eigenlijk gebeurd is en de dag waarop de motieven van de dader Anders Behring Breivik langzamerhand naar buiten komen. Hij noemt zijn acties gruwelijk maar noodzakelijk. Hij richt zich tegen de multiculturele samenleving en de moslimimmigratie en tegen links. Hij lijkt zich doelbewust te hebben laten arresteren en geen zelfmoord te hebben gepleegd zoals bijna altijd bij dit soort schietpartijen gebeurt, omdat hij zijn verhaal wil vertellen.

Ik heb het afgelopen jaar veel gelezen op delen van het internet waar denkbeelden uiteen worden gezet als die welke Anders Breivik blijkt aan te hangen. Er is een hele serie Nederlandse websites waar dit soort ideologie wordt uitgedragen en op twitter lusten ze er ook pap van. Het zijn voornamelijk PVV- en Wilders verheerlijkers die zich daarmee bezig houden. Het is de combinatie van pure haat ten opzichte van links, anti-islam en anti-immigratie standpunten. Wilders zou zich daar misschien wel eens wat nadrukkelijker van mogen distantieren, want er zit een boel vuiligheid tussen en veel gebeurt (ongewild mag ik aannemen) in zijn naam. Het zal lastig zijn wanneer je zelf tweets de wereld in stuurt als die op de verjaardag van de PvdA: “Gefeliciteerd Job met de 65e verjaardag van de PvdArabieren. Jullie gaven NL massa-immigratie en importeerden velen kanslozen en criminelen,” om maar een redelijk recent voorbeeld te noemen. Maar de PVV moet misschien eens wat minder vuurtjes stoken en dan hard weg rennen.

Vrijdagavond volgde ik de ontwikkelingen in Oslo deels via Al Jazeera English. Een commentator, ene Justin Crump, hield het meteen op een aanslag van Al Qaida, iets anders kon hij zich onmogelijk voorstellen. De volgende dag zag ik de man nog eens en hij gaf toe verblind te zijn geweest. De aandacht gaat meteen naar Al Qaida, zo zei hij, maar we moeten ervoor oppassen dat we mogelijke terreur uit deze hoek niet zien.

Blijkbaar moeten we daar nu ook rekening mee houden. De nuance is al heel lang zoek sinds populisme en anti-islam sentimenten de boventoon voeren. Maar natuurlijk moet je onderscheid blijven maken tussen degenen die bereid zijn geweld te gebruiken en degenen die geweld afwijzen. Dat bijvoorbeeld de PVV dat nauwelijks doet (“er bestaat geen gematigde islam”, de islamieten die aanslagen plegen zijn de voorhoede van alle islamieten, dat soort ideeën, of in een verhandeling over de “verderfelijkheid van links” beweren dat Hitler een socialist was (Martin Bosma)), dat zullen we maar aan hen laten.

Nieuwe steun aan Griekenland zondag, Jul 24 2011 

Afgelopen week zijn de Euro landen het eens geworden over nieuwe steun aan Griekenland in de vorm van een nieuwe lening. Afgelopen vrijdag leek het te gaan om 109 miljard waarvan private banken en andere financiele instellingen in totaal 50 miljard voor hun rekening zouden moeten nemen. Maar vandaag lijkt het erop dat Rutte de enige is die van 109 miljard uitgaat en dat het om 159 miljard gaat, dus de 50 miljard van de banken zouden bovenop de 109 miljard komen.

In ieder geval, het is interessant om precies te volgen hoe de PVV hierop gaat reageren. Er mocht geen Euro meer naar Griekenland van de PVV en de gedoogsteun aan het kabinet Rutte zou er wel eens door onder druk komen te staan.

Nu twittert Wilders vrolijk: “Grieken blij, Rutte en De Jager blij, gedoogpartner PvdA blij: 109 miljard euro extra voor de Grieken. Maar einde euro komt dichterbij.”

Ja, aardig gevonden, dat “gedoogpartner PvdA”, maar dat is niet wat we willen weten. Ik zou graag willen weten wat de PVV nu gaat doen. De PVV heeft het kabinet Rutte tenslotte in het zadel geholpen, niet de PvdA.

Amy zondag, Jul 24 2011 

Gisteren overleden, 27 jaar oud, Amy Winehouse.

Uit de Volkskrant: Amy Winehouse leefde nog bij vondst

Beatles, rooftop concert 1969 zaterdag, Jul 16 2011 

Dit is een van de vijf nummers uit het legendarische “rooftop concert” van The Beatles op 30 januari 1969, op het dak van de Apple studio’s in London. Het was het laatste live optreden van The Beatles.

Stoer muziekje zondag, Jul 10 2011 

Peiling van Maurice de Hond bevestigt het beeld zaterdag, Jul 9 2011 

Afgelopen zondag publiceerde Maurice de Hond zijn nieuwe wekelijkse peiling, zie hier. Grappig om te zien dat zijn onderzoek precies bevestigt wat ik hier schreef. Zelfs mijn opmerkingen hier over de aantrekkelijkheid van SP én D’66 voor een PvdA’er worden in de opmerkingen van De Hond bevestigd.

Lodewijk Asscher versus Maxime Verhagen zaterdag, Jul 2 2011 

De afgelopen week hield CDA leider Maxime Verhagen een toespraak op een CDA bijeenkomst die bedoeld was als het CDA antwoord op het populisme van Geert Wilders en de PVV. Vandaag verscheen er een artikel in de Volkskrant van PvdA wethouder in Amsterdam Lodewijk Asscher dat niet expliciet als antwoord op het populisme wordt gepresenteerd, maar daar waarschijnlijk wel eens veel dichter bij in de buurt zou kunnen komen dan het verhaal van Verhagen.

Verhagen

Eerst Maxime Verhagen. Het begin van zijn redevoering was blijkbaar vooral bedoeld om te laten zien dat hij ook best wel het onbehagen van de mensen ziet en durft te benoemen. De rode draad van het onbehagen volgens Verhagen is blijkbaar vooral de angst voor immigranten en alles wat uit het buitenland komt, tot aan ons eten toe:

“Blijft Nederland nog wel Nederland als er zoveel buitenlanders bij komen? Blijft mijn buurt wel mijn buurt als er weer een kerk gesloten wordt en er een moskee wordt gebouwd? Waarom passen de nieuwkomers zich niet aan ons aan? Zij hebben geen last van mij ik wil ook geen last van hen hebben. Ze pikken toch niet de baan van mijn zoon in? Alles is zo duur geworden in Nederland; wordt mijn pensioen straks ook nog gekort? Hoe zit het eigenlijk met de boodschappen die ik doe: wat kan ik nu wel en wat kan ik nu beter niet eten van die producten uit het buitenland en zit die buitenlandse ziekte nu ook in onze groente of in ons vlees? Moeten we ook niet gewoon helemaal af van al dat buitenlandse gedoe en kunnen we niet – letterlijk – beter onze eigen boontjes doppen? Het buitenland kost toch alleen maar geld en levert weinig op behalve problemen. Europa: ik weet dat er veel geld naar toe gaat maar ik zie er niets van terug. Waarom bemoeit Brussel zich überhaupt met ons? Ja, ik zie dat als er een ander land failliet gaat dat we dan nóg meer geld geven. Sinds wanneer zijn wij een liefdadigheidsinstelling..?”

Verhagen wil dat het CDA het onbehagen dat hieruit spreekt, tot haar onbehagen maakt. “Anders laten we de mensen over aan populistische partijen die dit onbehagen wel benoemen, en daarvoor worden beloond met de ene verkiezingsoverwinning na de andere,” zo schrijft Verhagen.

Wat is het antwoord van Verhagen? “We moeten om te beginnen de joods-christelijke wortels van ons land en ons werelddeel erkennen. Het CDA moet dit durven uitdragen.” “Daarbij hoort overigens ook nieuwsgierigheid naar andere culturen en tradities,” haast hij zich eraan toe te voegen. “Poets het idee van leitkultur weer op, benadruk dat het primaat ligt bij westerse waarden, maar laten we niet naar binnen gekeerd raken.” Verhagen zoekt zijn antwoord in “de katholiek sociale leer”. Mensen moeten hun onvrede niet uiten door te wijzen naar anderen, maar de samenleving zelf helpen inrichten. De overheid faciliteert daarbij. Hij benadrukt het belang van maatschappelijke verbanden tussen mensen. “Het CDA zou een maatschappelijke beweging moeten zijn, geworteld in vele duizenden verenigingen in sport, cultuur, religie en maatschappij. Met een eigen denktank met een voortdurende stroom van ideeën en oplossingen. Met kennis van de maatschappij. Meer een coöperatieve vereniging dan een BV. Meer samenleving dan Den Haag. We willen geen politiek bedrijven vanuit de waan van de dag, maar vanuit onze beginselen en onze betrokkenheid met de mensen.”

Dat meer verband en gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel wenselijk zou zijn, daar kan ik me wel iets bij voorstellen. Maar het blijft een beetje ongrijpbaar, in ieder geval als antwoord op die gevoelens van angst die Verhagen in de inleiding van zijn verhaal opsomt. Daarom lijkt zijn betoog eigenlijk vooral een combinatie van: kijk mij eens, ik durf ook best te zeggen dat buitenlanders voor problemen zorgen en: herstel van de oude confessionele invloed op maatschappelijke instituties. Daar hangt dan het uitdragen van de Leitkultur een beetje los tussen, naar mijn gevoel, vooral wanneer dat wordt samengevat in de van Wilders geleende “joods-christelijke wortels”. Hoe joods de Nederlandse wortels zijn is overigens de vraag. En Wilders sprak, in ieder geval een paar jaar geleden, ook nog van “humanistische” opvattingen die samen met de “joods-christelijke” de basis zouden zijn voor de Nederlandse cultuur. Het lijkt wel of Verhagen er ook niet echt in slaagt te definiëren wat de wortels zijn van de Nederlandse cultuur.

Kortom, een niet erg goed geslaagde poging van Verhagen om een antwoord te geven op Wilders.

Asscher

Dan doet Lodewijk Asscher dat een stuk beter, hoewel hij zijn lezing helemaal niet als een antwoord op het populisme presenteert. Asscher begint zijn betoog met de metafoor van de Hollywoodfilm: “Laat zien dat de hoofdpersoon verliefd is, laat het hem niet zeggen. Als je een personage wel hoort zeggen ‘ik hou van jou’ maar je het niet ziet, ga je hem wantrouwen. Show, don’t tell.” Hij betrekt dit op sociaal-democratische politici, maar grappig genoeg lijkt het ook het verschil te illustreren tussen zijn verhaal en het verhaal van Verhagen. Verhagen zegt: dit is mijn antwoord op het populisme. Asscher zegt dat niet, en beschrijft vervolgens hoe sociaal-democratische politici de vraagstukken van deze tijd zouden moeten benaderen – en zijn verhaal zou wel eens een veel beter antwoord op het populisme kunnen zijn.

Wat me erg bevalt in de lezing van Asscher is zijn beschrijving van hoe links soms in de verdedigende houding schiet. Hij geeft een paar voorbeelden. “De bezuinigingswoede van Rutte roept bij links een pavlovreactie op. De bezuinigingen zijn asociaal. Mars der beschaving. Voor je het weet, ga je bestaande praktijken verdedigen. Kritiek leveren op instellingen die onder vuur liggen is not done.” Maar, zo stelt hij, er is genoeg bij die instellingen dat niet deugt. “De bezuinigingen op het passend onderwijs zijn slecht, maar de manier waarop het passend onderwijs is georganiseerd, deugt ook niet.” “De bezuinigingen op de re-integratie ontneemt mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt kansen. Maar laten we niet doen alsof al die re-integratietrajecten zo goed werken.”

“Op het gebied van integratie regeert bij links een vergelijkbare pavlovreactie,” zo gaat Asscher verder. “Veel linkse mensen lopen nog steeds het liefst te hoop tegen politici die iets verkeerds zeggen. Met grote gretigheid wordt schande geroepen dat Verhagen het onbehagen van de burgers over nieuwkomers begrijpelijk noemt. Voor je het weet, wordt links in de positie gedrongen dat ze problemen met de integratie gaan inslikken of ontkennen. Voor je het weet, ga je praktijken verdedigen die onverdedigbaar zijn. Minister van Bijsterveldt kreeg terecht kritiek dat ze niet langer streeft naar gemengde scholen. Maar laten we niet doen alsof ze iets afschafte dat zo succesvol was. We zijn er de afgelopen jaren niet in geslaagd de segregatie in het onderwijs tegen te gaan. Het is terecht dat het kabinet kritiek krijgt op de plannen met de inburgering. Onder het mom van eigen verantwoordelijkheid krijgen duizenden burgers te horen zoek het zelf maar uit. Maar we moeten niet doen alsof de inburgering de afgelopen jaren op rolletjes liep.”

Kijk, dat is een zelfkritiek die me erg bevalt en die zelfs illustreert hoe een seculiere partij als de PvdA er vaak niet in slaagt de juiste afstand te bewaren tot een religie, de religie van grote groepen immigranten, de islam. Men heeft zich terecht opgesteld als partij die opkomt voor de positie van immigranten, en heeft intussen soms de indruk gewekt dat men niet genoeg afstand bewaart van de godsdienst van die immigranten.

Waar Asscher ook goed in slaagt is duidelijk te maken dat hoewel inburgering niet op rolletjes loopt en re-integratietrajecten niet allemaal goed functioneren (twee voorbeelden uit zijn betoog) de oplossingen van Rutte niet de oplossingen zijn die sociaal-democraten zouden moeten willen. “Het privatiseren van pech” noemt Asscher dat wat Rutte doet.

En zo laat Asscher zien dat er voldoende is voor sociaal-democraten om voor te vechten. De instellingen of instituties via welke sociaal-democraten hun verhaal willen laten zien, moeten vooral goed functioneren. “Juist sociaal-democraten moeten de bestaande orde niet verdedigen maar kritisch volgen. Misbruik snoeihard aanpakken, bij de bankiers, bij uitkeringstrekkers, bij bestuurders,” zo zegt hij.

Lodewijk Asscher for president.

Waarom is het verhaal van Asscher een beter antwoord op het populisme dan dat van Verhagen? Beide partijen, zowel CDA als PvdA, waren tot niet zo lang geleden grote volkspartijen. Beide partijen worstelen met de vraag hoe zich een weg terug te vechten naar hun kiezers. Verhagen is zoekende en gaat dicht tegen de analyse van de PVV aan zitten – met het nodige onderscheid uiteraard, het CDA is geen PVV. Asscher houdt vast aan het eigen verhaal. Hij stipt grotendeels dezelfde problemen aan als Verhagen doet, maar hij verbindt dat niet expliciet aan een gevoel van angst voor immigranten of voor globalisering of voor verlies van identiteit. Hij benoemt precies de oorzaken van die angst en legt de verantwoordelijkheid voor de oplossingen bij de politieke partijen.